باشد ، حكومت مىكرده است . بديهى است تشكيل اجتماع و وجود قوانين و مقرّرات مبتنى بر عدالت ، تنها تأمين كننده‌هاى ارادهء نخستين آدميان در مقابله با سختيهاى زيستى و كسب رفاه و آسودگى قلمداد نمىشدند ، بلكه به تشكيل حكومتى كه با به كار بردن قدرت ، حافظ و مجرى قوانين و مقررات باشد نياز بوده است . « 1 » با گذشت زمان و تبدّل اعصار ، و پيچيده شدن نظام جوامع و پيدايش نيازهاى جديد به ويژه با ظهور شهرنشينى ، برخى جامعه‌ها داراى ساخت سياسى مشخّصى گرديدند كه حسب شرايط و نياز آنها ، نوع حكومت ، دولت ، هيئت حاكمه ، مؤسسات اجتماعى و . . . در ميانشان متفاوت بوده است . با اين اوصاف ، مىتوان به ديرينه بودن عقايد سياسى نزد انسانها اذعان داشت و نتيجه گرفت كه تاريخ انديشهء سياسى به قدمت‌نژاد بشر است ، و نخستين فردى كه كلمه‌اى مانند « انسان نبايد . . . » را به زبان راند ، اولين انديشمند سياسى است . « 2 » مايه‌هاى انديشهء سياسى انسان را گرايش وى به نيل به سعادت و پرهيز از شقاوت براساس فطرت پاك ، و يا تمايل به برترىجويى و دست‌اندازى به حقوق همنوعان در طىّ زندگى اجتماعى براى تنظيم و تعيين مرزهاى ارتباطاتى وى با ديگران جهت كسب منافع ، مطابق عدالت و يا فزونخواهى ، تشكيل مىداده است ، و به‌ويژه تلاش انسان فزونخواه و برترىجوى براى تضمين ارادهء خود در جهت تشكيل و يا به دست گرفتن قدرت و حفظ آن بوده است . تمام كوششهايى كه به انگيزهء اصلاح در جوامع به عمل آمده مصروف بر طرف ساختن احتياجات مادّى و تأمين منافع و مصالح دنيوى نگشته است . مسائلى همچون فضيلت ، سعادت ، عدالت ، تزكيهء نفس از رذايل اخلاقى در اركان و شالودهء بسيارى از انديشه‌ورزان مباحث سياسى ، به صورتى آرمانخواهانه ، مورد بررسى قرار گرفته است . دعوت و تعليمات پيامبران الهى در همين راستا قابل درك است كه تأمين همه‌جانبهء

--> ( 1 ) . حكومت دينى در روش فلاسفه و متكلمان شيعى ، ص 1 ؛ حكومت اسلامى ، صص 26 و 27 . ( 2 ) . اشتراوس ، ص 5 .